Zorgzame dorpen en buurten 

Een inspirerend voorbeeld is Trynwâlderein in de Trynwâlden. Dit initiatief is opgezet door dorpsbewoners die elkaar helpen als dat nodig is. Inwoners met een hulpvraag, groot of klein, worden via de stichting in contact gebracht met een dorpsgenoot die kan helpen. Bestuursleden Antje van Popta en Mieke van Heringen zien dagelijks hoe belangrijk dit is. “Vaak begint het met een eenvoudige vraag,” vertelt Antje. “Iemand die vervoer nodig heeft, hulp bij boodschappen of gewoon even iemand om mee te denken”. Mieke vult aan: “Juist doordat we elkaar kennen, zien we het op tijd als iemand kwetsbaarder wordt. En kunnen we samen veel oplossen”. 

Volgens Bert Bokma (Zilveren Kruis) zijn initiatieven als de Trynwâlderein juist nu van groot belang. “Door de vergrijzing zijn er in Friesland steeds meer ouderen en dus ook meer mensen met een zorgvraag. Het aantal zorgmedewerkers groeit niet mee. Trynwâlderein anticipeert goed op dat vraagstuk en faciliteert wat ouderen graag willen. En er zijn natuurlijk ook al een paar andere mooie voorbeelden, waar langer zelfstandig wonen gewoon kan, ook in het geval van een zorgvraag, zoals De Parkflat in Sneek en De Miente in Gorredijk” 

Meer passende woningen nodig 

Toch is hulp van buren niet altijd genoeg. Veel woningen zijn niet geschikt om oud in te worden. Daarom kijkt het bestuur van Trynwâlderein verder dan naar enkel ondersteuning aan huis. Bijvoorbeeld een woonvoorziening voor ouderen, met een ontmoetingsplek en waar altijd een thuiszorgorganisatie in de buurt is. In de Trynwâlden werken onder andere de thuiszorgorganisaties Kwadrant en Patyna, welzijnsorganisatie KEaRN, de gemeente Tytsjerksteradiel en zorgverzekeraar De Friesland mee aan het project. 

Maar is het realistisch om te verwachten dat ouderen met een zorgvraag langer kunnen thuis wonen. Jan Maarten Nuijens van Kwadrant zegt hierover: “De zorg die we nu thuis kunnen bieden, was tien jaar geleden ondenkbaar. De afgelopen jaren hebben de thuiszorgaanbieders zich hier snel in ontwikkeld. Een geschikte woning en woonomgeving zijn dan wel erg belangrijk. Daarom trekken we als zorgorganisaties samen op in deze beweging en maken we met elkaar afwegingen over wat realistisch en verantwoord is”.  

Gemeenten sturen op meer passende woningen voor ouderen 

Binnen het samenwerkingsprogramma kijken woningcorporaties, beleggers en zorgaanbieders met gemeenten naar plekken waar meer passende zelfstandige woningen voor ouderen gerealiseerd kunnen worden. Wethouder Hein de Haan van Leeuwarden zegt daarover: “Als gemeente hebben wij besloten dat wij minimaal 1.100 geclusterde woningen voor ouderen willen realiseren. Dit zijn de woningen waar je zelfstandig kunt wonen, elkaar gemakkelijk kunt ontmoeten, voorzieningen dichtbij zijn en de zorg nabij voor als dat nodig is. We hebben daarbij ook aandacht voor bestaande complexen en buurten waar veel ouderen wonen”. De verschillende partijen uit wonen, welzijn en zorg hebben in de gemeente Leeuwarden een woonzorgvisie gemaakt, waarin deze ambitie concreet is beschreven. Ook in andere gemeenten is een dergelijke visie beschikbaar en vertaald in concrete bouwprojecten en sociale initiatieven waaraan de samenwerkende partners werken, om zorgzame gemeenschappen te versterken.  

Afspraken voor de toekomst 

Tijdens de bijeenkomst waren rond de 120 bestuurders en betrokken professionals uit wonen, welzijn en zorg aanwezig. De samenwerkende partijen maakten afspraken om langer zelfstandig wonen mogelijk te maken: 

1. Structurele financiering voor ontmoetingsruimtes en dorpsondersteuners
   Ontmoetingsplekken en dorpsondersteuners zijn belangrijk om mensen met elkaar te verbinden. Partijen willen hiervoor vaste afspraken en gezamenlijke financiering.
2. Sterke lokale samenwerking met ruimte voor maatwerk
   Iedere wijk of dorp is anders. Professionals moeten daarom ruimte krijgen om lokaal oplossingen te zoeken die passen bij de situatie.
3. Kleine, vaste teams van professionals in wijken en dorpen
   Een klein en vast team zorgt voor vertrouwen en duidelijkheid voor bewoners. Dat helpt mensen om zelf regie te houden.
4. Meer betaalbare en geschikte woningen met eenvoudigereregels
   Regels en eisen maken bouwen soms onnodig ingewikkeld en duur. Door eenvoudiger te werken kunnen sneller meer passende woningen worden gerealiseerd. 
5. Goede monitoring van nieuwbouw en bestaande bouw
   Gemeenten en partners willen goed inzicht houden in hoeveel geschikte woningen er zijn en bijkomen. Zo kunnen zij beter sturen op wat nodig is.
6. Een goede mix van bewoners in buurten en wooncomplexen
   Een mix van vitale en kwetsbare bewoners zorgt voor balans en onderlinge steun. Dit versterkt de gemeenschap.
7. Langdurige bestuurlijke afspraken tussen partners
   Zorgzame gemeenschappen vragen om samenwerking voor de lange termijn. Daarom zijn duidelijke en blijvende afspraken nodig.
8. Voldoende woningen in de vrije sector
   Niet alle ouderen komen in aanmerking voor sociale huur. Daarom zijn ook passende woningen nodig in de vrije huur- en koopsector.
9. Extra ondersteuning om plannen sneller uit te voeren
   Gemeenten en partners hebben beperkte capaciteit. Extra kennis en ondersteuning helpen om plannen sneller van papier naar uitvoering te brengen.

Veel Friese ouderen willen in hun eigen dorp of buurt blijven wonen, ook als hun zorgvraag toeneemt. De samenwerkende partijen blijven zich daarom inzetten voor meer passende woningen en sterke, zorgzame gemeenschappen in Fryslân.